هر آنچه در مورد عمل لیزیک باید بدانید

لیزیک نوعی روش جراحی لیزری چشم است که برای اصلاح عیوب انکساری چشم در افراد نزدیک‌بین، دوربین و آستیگمات استفاده می‌شود.

همانند دیگر روش‌های جراحی لیزری چشم، لیزیک نیز برای شکل‌دهی قرنیه و اصلاح عیب انکساری استفاده می‌شود. در لیزیک با استفاده از دستگاه میکروکراتوم و برداشتن لایه‌ای از قرنیه، اصلاح بینایی سطح قرنیه انجام می‌شود. یا در روش‌های جدیدتر بجای میکروکراتوم و به شیوه مکانیکی، از فمتوسکند لیزر برای برداشتن لایه سطحی قرنیه استفاده می‌شود.

در بیشتر عمل‌ها، جراحی با لیزر هیچ دردی ندارد و هر دو چشم در عرض ۱۵ دقیقه درمان می‌شوند. اغلب بیماران ۲۴ ساعت پس از جراحی تا پایان عمر به استفاده از عینک نیازی نخواهند داشت.

بدون شک برایتان جالب است بدانید که یک دانشمند ایرانی به نام دکتر غلامعلی پیمان، از اعضای «تالار مشاهیر چشم‌پزشکی جهان»، مخترع این روش جراحی است.

اگر جزو کسانی هستید که نمی‌توانند لیزیک کنند باید بدانید که روش‌های متعدد دیگری برای اصلاح عیوب انکساری چشم وجود دارد. چشم پزشک شما به خوبی می‌داند که برای درمان از چه روش‌هایی باید کمک بگیرد. به طور مثال، استفاده از لنزهای تماسی سخت یا استفاده از لنزهای داخل چشمی برای بیمار تجویز می‌شود.

افرادی که قرنیه نازک دارند یا به قوز قرنیه مبتلا هستند، گزینه خوبی برای جراحی لیزری نیستند.

به طور کلی، بلفاریت یا التهاب لبه پلک‌ها، خشکی چشم‌ها، نازکی قرنیه، آستیگماتیسم بالا و مایل، اصلاح نشدن دید با عینک، ثابت نماندن نمره چشم در ۲ سال اخیر، سن کمتر از ۲۰ سال، حساسیت فصلی، بیماری‌های زمینه‌ای چشمی یا جسمانی مثل بیماری قند و بیماری‌های روماتیسمی و مشاغل پرخطر مثل پرستاران و کادر درمانی و افرادی که در محیط‌های آلوده خدمت می‌کنند مثل آزمایشگاه و کارخانجات و داشتن شغل‌های پرخطری مثل کشاورزی و جوشکاری و آهنگری، کار در محیط‌های آلوده به مواد شیمیایی و بخارات سمی افراد مناسبی برای لیزیک بشمار نمی‌روند.

بیشتر بخوانید: پس از عمل لیزیک آیا دید چشم در شب دچار مشکل می‌شود؟

عمل لیزیک چگونه انجام می‌گیرد؟

در اولین قدم، پزشک جراح از یک وسیله مکانیکی به نام «میکروکراتوم» یا «فمتوسکند لیزر» برای ایجاد یک ورقه بسیار نازک به اصطلاح فلپ (flap) محافظتی روی قرنیه چشم استفاده می‌کند. سپس جراح این فلپ را به آرامی کنار می‌زند تا به سطح زیرین قرنیه موسوم به stroma دسترسی پیدا کند. در این قسمت، پزشک با استفاده از لیزر اگزایمر، بخش‌هایی از بافت قرنیه را بر می‌دارد. اگزایمر نوعی لیزر گازی است که تپش‌های نیرومندی از تابش فرابنفش را از خود ساطع می کند تا بخش‌های میکروسکوپی و بسیار کوچک از سطح قرنیه برداشه شود و قرنیه شکل اصلی خود را دوباره بدست آورد. این لیزر به طور بسیار دقیق نور را روی شبکیه متمرکز می‌کند تا بدین طریق به اصلاح بینایی بپردازد.

برای بیماران مبتلا به نزدیک بینی، هدف از این کار مسطح کردن سطح قرنیه است؛ برای افراد مبتلا به دوربینی این عمل برای انحنا بخشیدن به قرنیه صورت می‌گیرد.

لیزر اگزایمر همچنین برای درمان آستیگماتیسم هم کاربرد دارد. به این صورت که قرنیه ناموزون را به شکل اصلی و کروی خود تغییر شکل می‌دهد. این تصور عمومی که گفته می‌شود با لیزیک نمی‌توان آستیگماتیسم را درمان کرد، غلط است.

پس از تغییر شکل دادن قرنیه توسط لیزر، لایه برداشته شده دوباره به جای اول خود باز گردانده می‌شود و تمامی بخش‌هایی که از بافت قرنیه برداشته شده بود را پوشش می‌دهد. سپس قرنیه به صورت طبیعی این اتصال را بهبود می‌بخشد.

هر دو چشم بیمار در همان روز عمل با روش لیزیک قابل درمان است. پس از عمل لیزر چشم، محل جراحی به بانداژ نیاز ندارد. روند بهبود نیز نهایتا ۲۴ ساعت پس از عمل پایان می‌یابد و فرد می‌توان به انجام کارهای روزمره خود بپردازد.

مراحل قبل از عمل لیزیک چیست؟

پزشک پیش از انجام لیزیک، تست بینایی از شما می‌گیرد تا مطمئن شود که برای این جراحی آمادگی لازم را دارید. در این تست شکل و ضخامت قرنیه، اندازه مردمک چشم، عیوب انکساری چشم همانند نزدیک بینی، دوربینی یا آستیگماتیسم و دیگر مشکلات چشم مشخص و بررسی می‌شوند.

بعلاوه، میزان رطوبت و خیسی چشم‌ها هم ارزیابی می‌شود. ممکن است جراح یک سری روش‌های درمانی به بیمار توصیه کند تا احتمال بروز خشکی چشم پس از عمل لیزیک کاهش یابد. افراد تا مدتی ممکن است دچار خشکی چشم شوند به همین دلیل قطره‌های مرطوب و اشک مصنوعی تجویز می‌شود. همچنین به دانشجویان یا افرادی که استفاده بیشتری از کامپیوتر دارند توصیه می‌شود به صورت ممتد از چشمشان استفاده نکنند و کار چشم را متناوب کنند.

اغلب از وسیله‌ای به نام توپوگرافر قرنیه برای اندازه‌گیری انحنای سطح چشم و تهیه «نقشه» قرنیه چشم استفاده می‌شود.

همچنین پزشک جراح در مورد پیشینه سلامت عمومی بدن شما و داروهایی که مصرف می‌کنید نیز سوال خواهد پرسید تا مطمئن شود که فرد مناسبی برای عمل جراحی لیزیک هستید یا خیر.

به توصیه پزشک باید برای مدتی از استفاده لنز تماسی خودداری کنید (زمانی حدود دو هفته‌ای) و پس از آن تست‌های بینایی مهم برای عمل لیزیک را بدهید. دلیل توقف مصرف لنز تماسی این است که این وسیله‌ی اصلاح‌بینی، به تغییر شکل قرنیه می‌پردازد و تست‌های قبل از عمل ممکن است با اشکالاتی همراه باشد.

مراحل جراحی لیزیک چگونه است؟

پیش از آغاز جراحی لیزیک، درون چشم بیمار قطره چشم بی‌حس‌کننده ریخته می‌شود. این دارو برای این است که فرد هیچ دردی را حس نکند. همچنین پزشک دارویی نیز به بیمار می‌دهد تا آرامش خود را حفظ کند.

چشم زیر دستگاه لیزر قرار می‌گیرد، از وسیله‌ای موسوم به اسپکولوم برای باز نگه داشتن چشم‌ها استفاده می‌شود.

جراح پیش از لایه برداری، از ماژیک برای علامت‌گذاری سطح قرنیه استفاده می‌‍کند. حلقه ساکشن روی سطح چشم ثابت می‌شود تا از هرگونه تکان و حرکت چشم جلوگیری کند.

پس از اینکه فلپ قرنیه انجام شده، جراح با استفاده از کامپیوتر برای تنظیم لیزر اگزایمر به تناسب نمره چشم شما اقدام می‌کند.

در این مرحله از بیمار خواسته می‌شود تا به یک منبع نوری مشخصی خیره شود. در این حین، پزشک از طریق میکروسکوپ داخل چشم بیمار را نگاه می‌کند و همزمان نیز پالس (تپش) های نوری به قرنیه تابیده می‌شود.

پالس‌های نوری لیزر بدون هیچ دردی شکل قرنیه چشم را تغییر می‌دهند. البته ممکن است بیمار مقداری درد در چشم احساس کند. همچنین در طول این کار ممکن است صدای پیوسته‌ای از فعالیت لیزر را بشنوید.

باید بدانید که عمل لیزیک برای هر کدام از چشم‌ها به صورت جداگانه انجام می‌گیرد. هر عمل حدود ۵ دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.

هر آنچه در مورد عمل لیزیک باید بدانید
برداشتن یک لایه از قرنیه

بلافاصله پس از عمل جراحی لیزیک

پس از تکمیل عمل لیزیک، جراح متخصص از شما درخواست می‌کند به مدت کوتاهی استراحت کنید. ممکن است بیمار بلافاصله پس از پایان یافتن عمل، به مدت کوتاهی احساس سوزش یا خارش در چشم خود داشته باشد که البته خیلی زود برطرف می‌شود.

اما پس از رفع این حس‌ها، بیمار می‌تواند بدون نیاز به کمک کسی دیگر، خودش تا خانه رانندگی کند. البته به این نکته توجه داشته باشید که اغلب پزشک اجازه این کار را به شما نمی‌دهد. شما باید فردای عمل دوباره به پزشک مراجعه کنید تا با تست چشم‌ها از درست و بی‌نقص بودن عمل جراحی مطمئن شود. پس از آن اجازه رانندگی هم پیدا خواهید کرد.

پس از عمل لیزیک باید منتظر این باشید که تا چندین ساعت تاری دید یا دید ابرآلود را تجربه کنید. اما این اشکال بینایی هم در عرض چند ساعت برطرف خواهد شد.

بینایی بیمار در عرض چندین روز به بهترین حالت خود خواهد رسید و همه اثرات پس از عمل نیز بهبود یافته و برطرف می‌شوند. در برخی موارد نادر ممکن است روند بهبود دید چشم‌ها تا چندین هفته نیز به طول بیانجامد. اما در بیشتر افرادی که لیزیک کرده‌اند، دید چشم بلافاصله پس از عمل بهبود یافته و درمان می‌شود. به طوری که از فردای روز عمل می‌توانید به کار خود ادامه دهید.

البته برخی پزشکان توصیه می‌کنند تا دست‌کم یک هفته پس از لیزیک از فعالیت‌های پرتحرک و ورزش‌های سنگین خودداری کنید. به این دلیل که این تمرینات می‌توانند بر روند بهبود تاثیر منفی بگذارند و وضعیت زخم را بد کنند.

به صورت کلی، بیمار باید یک روز پس از عمل دوباره به پزشک مراجعه کند تا بینایی‌اش مورد بررسی قرار گیرد و ویزیت شود. در این صورت متخصص به شما اجازه خواهد داد تا بدون استفاده از لنز تماسی یا عینک رانندگی کنید.

تاثیر طولانی مدت لیزیک

لیزیک کردن چشم‌ها مزایای فراوانی برای بینایی فرد بدنبال دارد و به صورت تدریجی کیفیت زندگی او را بهبود می‌بخشد. بیشتر افراد پس از انجام عمل لیزیک، دید ۲۰/۲۰ پیدا می‌کنند. اما ممکم است نتیجه لیزیک برای افراد مختلف، متفاوت باشد.

برخی از بیماران ممکن است پس از عمل لیزیک باز هم مجبور شوند برای اصلاح عیوب انکساری از عینک یا لنز تماسی استفاده کنند. همه این مسایل به نمره چشم یا دیگر ویژگی‌های چشم بستگی دارد.